Сараптамалық бөлім
Ішкі алаяқтық: процестен көрінетін ерте белгілер
Ішкі алаяқтық сирек кассадан табылады. Ол процестен табылады: кім шешім қабылдайды, кім орындайды және нәтижені кім тексереді.
Үш шарт
Ішкі теріс пайдалану үш нәрсенің тоғысуын талап етеді: мүмкіндік, себеп және ақтау. Компания ең алдымен біріншісіне ықпал ете алады.
- Мүмкіндік — функциялардың қосарлануы: бір адам жеткізушіні таңдайды, бағаны келіседі және нәтижені қабылдайды.
- Себеп — жұмыс беруші білмейтін және білуге міндетті емес жеке жағдайлар.
- Ақтау — әділетсіздік сезімі: «маған аз төлейді», «бәрі солай істейді».
Тексерусіз де көрінетін белгілер
- Бір жеткізуші жылдар бойы бәсекесіз жеңетін және балама қарастырылмайтын сатып алу.
- Шұғылдықпен түсіндірілетін тұрақты ерекшеліктер.
- Демалысқа шықпайтын және учаскесін тапсырмайтын қызметкер.
- Әр жолы сенімді түсіндірілетін, бірақ жойылмайтын алшақтықтар.
- «Кезеңді жабу үшін» кейінгі күнмен ресімделген құжаттар.
Бірде-бір белгі өздігінен дәлел емес. Мәні — олардың бір учаскеде тұрақты тоғысуында.
Бәрін бұзатын алғашқы реакция
Ең жиі сценарий: алшақтықты байқаған басшы қызметкерді шақырып, тікелей сұрайды. Осы әңгімеден кейін дәлел базасы әдетте жойылады — құжаттар реттеледі, нұсқалар келісіледі, қолжетімділік соңғы рет пайдаланылады.
Дұрыс реті — керісінше: алдымен дерек пен құжаттың күйін тіркеу, содан кейін тексеру көлемін айқындау, тек содан соң — заңды рәсім аясында және хабардар ете отырып әңгімеге көшу.
Оның орнына не істеу керек
- Хабардар адамдар шеңберін шын қажеттілермен шектеу.
- Есеп жүйелерінің деректері мен бастапқы құжаттарды сол күйінде сақтау.
- Қолжетімділікті күрт өзгертпеу — бұл іздер жоғалатын белгі.
- Қорытынды бойынша қандай шешім қабылдағыңыз келетінін айқындау: тексеру тереңдігі осыған байланысты.
Қорытынды
Тексерудің мақсаты — кінәліні табу емес, процестің қалай құрылғанын қалпына келтіріп, мүмкіндікті жабу. Нақты адамға қатысты тұжырым — мақсат емес, салдар, ал ол бойынша шешімді жұмыс беруші қабылдайды.
Дереккөздер
- «Бюро РМ»-нің «Корпоративтік және экономикалық қауіпсіздік» бағытындағы тәжірибесі. Материал жалпы ақпараттық сипатта.